Na današnji dan, 4. maja, navršava se godišnjica smrti Josipa Broza Tita, jedne od najznačajnijih i najutjecajnijih ličnosti 20. stoljeća na prostoru bivše Jugoslavije. I više od četiri decenije nakon njegove smrti, Tito ostaje figura o kojoj se raspravlja, piše i čije se naslijeđe različito tumači.
Od zanatlije do političkog aktiviste
Rođen 7. maja 1892. godine u Kumrovcu, Tito je odrastao u skromnim uslovima, što je uveliko oblikovalo njegov pogled na društvo i politiku. Nakon završene osnovne škole, izučio je bravarski zanat i vrlo brzo se uključio u radnički pokret.
Tokom ranih godina života radio je u više evropskih gradova, gdje je sticao iskustvo, ali i političku svijest. Upravo u tom periodu dolazi u kontakt s idejama socijalizma, koje će kasnije postati temelj njegovog političkog djelovanja.
Rat i ideološko oblikovanje
Prvi svjetski rat bio je prekretnica u njegovom životu. Kao vojnik Austro-Ugarske vojske, ranjen je i zarobljen na istočnom frontu, nakon čega je proveo duže vrijeme u Rusiji. Tamo svjedoči revolucionarnim događajima 1917. godine, što dodatno učvršćuje njegovo opredjeljenje ka komunističkoj ideologiji.
Nakon povratka na Balkan, uključuje se u rad Komunističke partije Jugoslavije, gdje ubrzo postaje jedan od istaknutijih članova.
Vođa otpora i stvaranje države
Tokom Drugog svjetskog rata Tito se nameće kao lider partizanskog pokreta otpora protiv okupatora. Njegova uloga u organizaciji ustanka i vođenju borbi bila je ključna za oslobođenje zemlje.
U tom periodu formirano je Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije (AVNOJ), koje je postavilo temelje buduće države. Na zasjedanju u Jajcu 1943. godine donesene su odluke o federalnom uređenju zemlje, čime je trasiran put ka poslijeratnoj Jugoslaviji.
Na čelu Jugoslavije i kraj jedne ere
Nakon završetka rata, Tito preuzima vlast i postaje centralna politička figura nove države. Jugoslavija pod njegovim vodstvom razvija specifičan politički put, balansirajući između Istoka i Zapada, posebno nakon razlaza sa Sovjetskim Savezom.
Za predsjednika države izabran je 1953. godine, a kasnije mu je dodijeljen i doživotni mandat. Njegova smrt 4. maja 1980. godine u Ljubljani označila je kraj jedne epohe. Sahranjen je u Beogradu, uz prisustvo velikog broja svjetskih delegacija, što svjedoči o njegovom međunarodnom značaju.
(Kakanj-X)
