Zemljotres koji se ne pamti u BiH, kako nastaje?

Zemljotres jačine 5,1 stepeni po Richteru, kako je prvobitno zabilježio Euromediteranski seizmološki centar (EMSC), potresao je centralno područje BiH, a osjetio se i u svim krajevima države.

Pomjeranje tla je registrovano u 15:13 minuta po lokalnom vremenu, a epicentar se nalazio 85 kilometara sjeverozapadno od Sarajeva, odnosno preciznije, 14 kilometara od Turbeta, nadomak Travnika odnosno u centralnoj BiH.

Prema dojavama s terena posebno se osjetio na području Turbeta, Travnika, Gornjeg i Donjeg Vakufa, na području Vlašića, zatim u Banjoj Luci, Tesliću, Zenici, Vitezu. Također, treslo se i u Sarajevu. Prema podacima Hidrometeorološkog zavoda FBiH, magnituda potresa iznosila je 5,1 stepeni.

Najkritičnije je bilo u Turbetu i okolini gdje su se tresli stanovi. Građani u Novom Travniku poručili su da su osjetili podrhtavanje tla koje je trajalo pet sekundi, a u u stanovima u Vitezu također se treslo.

Šta je zemljotres i kako zapravo dolazi do potresa?

Zemljotres, potres ili trus, to su nagli, iznenadni i kratkotrajni pokreti slojeva Zemljine kore, koji u obliku udara, valova, drhtanja i tutnjave izazivaju potrese.

Potres izazivaju aktivni tektonski pokreti duž uzdužnih i poprečnih rasjednih linija, erupcije vulkana, obrušavanje stijena u podzemnim kanalima, pad meteorita i dr.

Osnovni pojmovi

Potres predstavlja oscilovanje čestica tla izazvano prirodnim ili vještačkim uzrocima. Posljedica su oslobođene Zemljine unutrašnje energije. Nastaje usljed pomjeranja tektonskih ploča, kretanja Zemljine kore ili pojave udara, a posljedica je podrhtavanje Zemljine kore zbog oslobađanja velike količine energije.

Epicentar je mjesto na Zemljinoj površini, okomito iznad hipocentra ili žarišta zemljotresa. U slučaju zemljotresa, epicentar je okomito iznad tačke u kojoj rasjed počinje pucati. To je najčešće i mjesto na kojem se zemljotres najjače osjeti i gdje napravi najveću štetu.

Hipocentar ili žarište zemljotresa je mjesto u unutrašnjosti Zemljine kore od koga počinju da se prostiru seizmički talasi. Hipocentri se po dubini može svrstati u 3 kategorije: plitki, srednji i duboki. Plitki su oni do dubine do 70 km ispod površine Zemlje , najčešće u zonama razmicanja litosfernih ploča. Srednji su oni između 70 i 300 km ispod površine Zemlje. Duboki se nalaze na dubinama između 300 km i 730 km ispod površine Zemlje, a to su najčešće hipocentri u zonama subdukcije.

Izoseiste su linije kojima na karti spajamo mjesta jednake jačine zemljotresa.

Dubina žarišta je udaljenost između epicentra i hipocentra.

Intenzitet zemljotresa odražava rušilački efekat zemljortresa na površi Zemlje. Izražava se različitim skalama, od kojih se u Evropi najčešće primenjuju MCS i MSK – 64 skale.

Magnituda zemljotresa predstavlja jedinicu mjere količine oslobođene energije u hipocentru. Izražava se magnitudnom skalom Rihtera koja ima 9 stepeni.

Richterova skala ili magnitudna skala definirana je brojem kojim se označava sezmička energija proizišla iz zemljotresa. Skala se procjenjuje prema logaritamskom zapisu najveće amplitude.
Mercalli-Cancani-Siebergova skala (MCS skala) češće nazivana samo kao Mercallijeva skala, definira pojave i promjene koje zemljotresi izazivaju kod ljudi i životinja uz ocjenu veličine štete na objektima, te sagledavanje promjena u prirodi kao posljedice zemljotresa.

Možda vam se svidi

Leave A Reply